ពិភពលោកកំពុងមើល៖ ហេតុអ្វីពលរដ្ឋកម្ពុជានៅតែមិនអាចវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះ? កុមារ ៦,០០០ នាក់​កំពុងរង់ចាំថ្ងៃ​ត្រឡប់ទៅសាលារៀន!

ភ្នំពេញ៖ ក្នុង​ចំណោមពលរដ្ឋកម្ពុជាជាជនភៀសសឹក ៦៥០​ ០០០ នាក់រងគ្រោះ​ពី​សកម្មភាព​ឈ្លាន​ពាន​ប្រដាប់អាវុធរបស់យោធាថៃមកលើទឹកដីកម្ពុជា ២ លើកកាលពីឆ្នាំ២០២៥ នៅ​មាន​ពលរដ្ឋ​ភៀស​សឹកចំនួន ២០,០០០ នាក់ទៀត ដែលនៅតែបន្តរស់នៅក្នុងស្ថានភាពភៀសសឹក មាន​កុមារប្រមាណ ៦,០០០ នាក់ ដែលមិនត្រឹមតែមិនអាចវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែ​ថែមទាំងមិនអាចវិលត្រឡប់ទៅសាលារៀន និងជីវភាពប្រក្រតីរបស់ពួកគេវិញបាន។ កុមារ​ទាំង​នេះ​កំពុងបាត់បង់ការអប់រំ សុវត្ថិភាព និងការរស់នៅក្នុងសហគមន៍របស់ខ្លួន ដោយសារ​ស្ថាន​ភាព​នៅ​តំបន់មួយចំនួនក្នុងខេត្តព្រះវិហារ បន្ទាយមានជ័យ ឧត្តរមានជ័យ និងពោធិ៍សាត់ ដែល​កម្ពុជា​អះ​អាងថា កងកម្លាំងថៃនៅតែបន្តកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់។

នេះមិនមែន​គ្រាន់តែជាបញ្ហាព្រំដែនទៀតទេ។ នេះគឺជាបញ្ហាមនុស្សធម៌ និងសិទ្ធិមនុស្ស​ដែល​សហគមន៍​អន្តរជាតិមិនគួរមើលរំលង។

ក្រោយបទ​ឈប់​បាញ់ ពលរដ្ឋស៊ីវិលគួរតែអាចវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់ខ្លួនដោយ សុវត្ថិភាព ស្ម័គ្រចិត្ត និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ។ ប៉ុន្តែជាក់ស្តែង ភូមិដែលពួកគេបានរស់នៅអស់ជាច្រើនជំនាន់ ត្រូវ​បាន​ហ៊ុម​ព័ទ្ធដោយលួសបន្លា និងទូកុងតឺន័រ ផ្លូវចេញចូលត្រូវបានរាំងខ្ទប់ ហើយផ្ទះសម្បែង​មួយ​ចំនួន​ត្រូវ​បានបំផ្លាញ។ សាលារៀន វត្តអារាម មណ្ឌលសុខភាព និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ស៊ីវិល​ក៏​បាន​រង​ការខូចខាត និងបំផ្លិចបំផ្លាញផងដែរ។

តើបទឈប់បាញ់មានន័យអ្វី បើកុមារ ៦,០០០ នាក់នៅតែមិនអាចត្រឡប់ទៅសាលារៀន? តើ​សន្តិភាពមានន័យអ្វី បើពលរដ្ឋជាង ២០,០០០ នាក់នៅតែមិនអាចត្រឡប់ទៅផ្ទះ? ហើយ​តើ​ការ​គោរព​ច្បាប់​អន្តរជាតិមានន័យអ្វី បើជនស៊ីវិលនៅតែ​ត្រូវ​បាន​រារាំង​មិន​ឱ្យ​វិល​ត្រឡប់​ទៅ​ភូមិដ្ឋាន​របស់​ខ្លួន​?

ការកំណត់​ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន គឺជាបញ្ហាដែលកម្ពុជា និងថៃត្រូវដោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ដោយឈរ​​លើច្បាប់អន្តរជាតិ និងយន្តការដែលភាគីទាំងពីរបានឯកភាព។ ប៉ុន្តែ ជោគ​វាសនា​របស់​ជន​ស៊ីវិល​មិនអាចត្រូវបានយកធ្វើជាចំណាប់ខ្មាំងនៃវិវាទព្រំដែនបានឡើយ។ ការខ្វែង​គំនិត​គ្នា​អំពី​ព្រំដែន​ មិនអាចជាលេសសម្រាប់ការរារាំងពលរដ្ឋស៊ីវិលមិនឱ្យវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់ខ្លួនបានទេ។

ដូច​ដែលលោក Thomas Andrews អ្នក​រាយការណ៍​ពិសេស​របស់​អង្គ​ការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​ស្តីពី​ស្ថា​ន​ភាព​សិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា បានគូសបញ្ជាក់ ការវិលត្រឡប់ដោយសុវត្ថិភាព និងសេចក្តី​ថ្លៃ​ថ្នូ​រ​រប​ស់​ពលរដ្ឋដែលត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅ គឺជាបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សដ៏សំខាន់ដែលត្រូវដោះស្រាយ។

ស្ថានភាពនេះបង្ហាញថា បញ្ហាដែល​កម្ពុជា​កំពុង​ប្រឈម​មិន​មែន​មាន​តែ​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​អំពី​ការ​រំលោភ​លើ​អធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីពីសំណាក់កងកម្លាំងថៃប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែ​ក៏​ជា​បញ្ហា​មនុស្សធម៌ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ដែលបង្កឱ្យមានសំណួរដែលរដ្ឋាភិបាល និងកងទ័ពថៃត្រូវ​ឆ្លើយ​ចំពោះ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ៖ ហេតុអ្វីបានជាក្រោយបទឈប់បាញ់ ពលរដ្ឋស៊ីវិលកម្ពុជារាប់​ម៉ឺន​នាក់​នៅ​តែ​មិន​អាច​វិលត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់ពួកគេ?

ការបំផ្លាញផ្ទះស​ម្បែង ការរារាំងការវិលត្រឡប់របស់ប្រជាពលរដ្ឋ ការខូចខាតសាលារៀន វត្តអារាម មណ្ឌលសុខភាព និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិល មិនអាចត្រូវបានធ្វើឱ្យក្លាយជារឿងធម្មតា មិនអាចត្រូវបានបំភ្លេច និងមិនគួរត្រូវបានទុកឱ្យកន្លងផុតទៅដោយគ្មានការទទួលខុសត្រូវឡើយ។

សន្តិភាពមិនត្រូវវាស់ត្រឹមតែដោយភាពស្ងប់ស្ងាត់នៃកាំភ្លើងទេ។ សន្តិភាពត្រូវវាស់ដោយថាតើពលរដ្ឋអាចត្រឡប់ទៅផ្ទះបានឬអត់ កុមារអាចត្រឡប់ទៅសាលារៀនបានឬអត់ និងគ្រួសារអាចរស់នៅក្នុងភូមិដ្ឋានរបស់ខ្លួនដោយសុវត្ថិភាព និងគ្មានការភ័យខ្លាចបានឬអត់។

ដូច្នេះ ការធានាឱ្យពលរដ្ឋកម្ពុជាដែលនៅតែភៀសសឹកអាចវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់ពួកគេដោយសុវត្ថិភាព ស្ម័គ្រចិត្ត និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ ស្របតាម សេចក្តីប្រកាសរួមថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ និងច្បាប់អន្តរជាតិ ត្រូវតែជាកិច្ចការបន្ទាន់។ កងកម្លាំងថៃត្រូវបញ្ឈប់រាល់សកម្មភាពដែលរារាំងការវិលត្រឡប់របស់ជនស៊ីវិល ហើយត្រូវបង្កលក្ខខណ្ឌចាំបាច់ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចវិលត្រឡប់ទៅភូមិដ្ឋាន និងស្តារជីវភាពរបស់ខ្លួនឡើងវិញដោយសុវត្ថិភាព និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ។

ពិភពលោកកំពុងមើល។ ពលរដ្ឋជាង ២០,០០០ នាក់កំពុងរង់ចាំត្រឡប់ទៅផ្ទះ។ កុមារ ៦,០០០ នាក់កំពុងរង់ចាំត្រឡប់ទៅសាលារៀន។ ដរាបណាសិទ្ធិដ៏មូលដ្ឋាននេះនៅតែមិនត្រូវបានធានា បទឈប់បាញ់អាចបញ្ឈប់ការបាញ់ប្រហារ ប៉ុន្តែមិនទាន់អាចហៅថាជាសន្តិភាពពេញលេញបានឡើយ៕